Jak zainstalować polski Sugar na pamięci USB i używać go na dowolnym komputerze?

Jak zainstalować polski Sugar na pamięci USB i używać go na dowolnym komputerze?

Sugar i jego programy/aktywności można zainstalować na pamięci USB (pendrive). Taki pendrive używamy następnie do uruchomienia komputera, na którym chcemy pracować z Sugar-em. Wyniki pracy zapisywane są na pendrive a nie na komputerze, przy którym pracujemy. W ten sposób można używając pojedynczego pendrive pracować w różnych miejscach: w szkole, w domu, w bibliotece, u znajomych cały czas mając dostęp do swoich prac.
Pendrive z Sugar-em służy do uruchomienia komputera. Wkładamy go przed włączeniem komputera do wolnego portu USB w komputerze i uruchamiamy komputer. Zamiast uruchomić swój system operacyjny (np. Windows) komputer uruchomi się z pamięci USB i pokaże nam Sugar-a. Nie będziemy mieli dostępu do plików zapisanych w komputerze – będziemy pracowali wyłącznie z tym co mamy zapisane na pendrive. Również zapisywanie prac będzie się odbywało na pendrive. Jeżeli komputer podłączony jest do sieci (Internet) to sieć powinna być widoczna po uruchomieniu Sugar-a.
Uwaga: niestety starsze komputery mogą nie mieć możliwości uruchomienia się bezpośrednio z pendrive. W takiej sytuacji należy uruchomić komputer ze specjalnej płyty CD, co potrafią praktycznie wszystkie komputery, a program z CD uruchomi nasz Sugar z USB (o tym napiszę później).
Czasami może być potrzebne zmiana kolejności urządzeń, z których uruchamiany jest komputer. Powinien pomóc w tym administrator lub właściciel komputera. Należy wejść do BIOS-u komputera i wybrać tam taką kolejność aby uruchamianie z USB było przed uruchamianiem z dysku twardego (BIOS to jest to coś co widać tuż po włączeniu komputera do sieci a przed uruchomieniem Windows).

Przygotowanie pendrive z Sugar składa się z kilku kroków opisanych niżej. Potrzebujemy 1 czysty pendrive przynajmniej 2GB (idealnie 4GB) oraz komputer z Windows podłączony do Internetu. Operacja potrwa ok 45 minut (w zależności od prędkości połączenia Internetowego).
1. Ściągnięcie z Internetu bezpłatnego programu do przygotowania uruchamialnego pendrive (Live USB)
2. Ściągnięcie z Internetu obrazu systemu Sugar, który będzie zainstalowany na pendrive
3. Instalacja Sugar na pendrive
4. Uruchomienie Sugar z pendrive
5. Ustawienie języka polskiego
6. Uaktualnienie Sugar do najnowszej polskiej wersji

1. Ściągnięcie bezpłatnego programu do przygotowania uruchamialnego pendrive
Do przygotowania uruchamialnego pendrive potrzebujemy bezpłatnego programu „Fedora LiveUSB Creator” pracującego w Windows. Jest to niewielki program, który skopiuje obraz systemu Sugar na pendrive. Ściągamy go stąd:
fedorahosted.org/liveusb-creator/#Download

2. Ściągnięcie obrazu systemu Sugar, który będzie zainstalowany na pendrive
Następnie ściągamy, najlepiej najnowszą, stabilną wersję Sugar w postaci obrazu .iso. Jest to dość duży plik (około 500MB) więc trzeba uzbroić się w cierpliwość. Ściągamy go ze strony sugarlabs:
wiki.sugarlabs.org/go/Sugar_on_a_Stick/Downloads
W tej chwili najnowszą wersją jest „SoaS v6 Pineapple (Fedora 16)” ale wersje dynamicznie się zmieniają więc trzeba uważnie się im przyjrzeć (wersja pliku to cyferka przy v tu: v5). Na 99% ściągamy plik oznaczony „i686″ (Pliki z oznaczeniem „x86_64″ dotyczą komputerów 64-bitowych i jeżeli masz taki komputer to raczej wiesz o tym i zorientujesz się, że powinieneś go ściągnąć.)
Ściągnięty plik powinien nazywać się mniej więcej tak: Fedora-15-i686-Live-SoaS.iso

3. Instalacja Sugar na pendrive
Wkładamy czysty pendrive do dowolnego gniazda w komputerze.Ważne: Sugerujmy sformatowanie pendrive’a. (prawym przyciskiem myszki, formatuj). Uruchamiamy program „Fedora LiveUSB Creator” (zalecamy uruchomienie w trybie ADMINISTRATORA, w niektórych przypadkach jeśli tego nie zrobimy, nie da się na pendrive zapisać zmian. Jest na to również inny sposób (piszemy o nim tutaj).

Ważne: ustawiamy suwakiem „Persistent Storage” na np. około 100MB (sugerujemy więcej przy większych penach, np. 500mb dla 4 GB) – będzie to ilość miejsca na pendrive przeznaczona na przechowywanie naszych prac i dokumentów w Sugar. Wciskamy przycisk „Browse” i wskazujemy ściągnięty w poprzednim kroku plik .iso.

Ważne: Upewniamy się, że po prawej stronie wybraliśmy „Fedora xx Desktop”, gdzie xx odpowiada wersji ściągniętego pliku .iso (czyli dla SoaS v6 Pineapple – Fedora 16 Desktop). Wciskamy „Create Live USB” (czasem trzeba potwierdzić dwukrotnie). Czekamy aż program zrealizuje 100% procesu. Ważne: Wyłączamy program „Fedora LiveUSB Creator” – nie ma przycisku ‘zamknij’, trzeba zamknąć krzyżykiem w prawym górnym rogu okna. Przez cały ten czas NIE wyjmujemy pendrive’a z portu USB.

Ważne: Przed wyjęciem pendrive’a bezpiecznie go usuwamy (Mój Komputer -> prawym przyciskiem myszki wskazujemy na pendrive, wybieramy opcję: „Wysuń” lub „Usuń bezpiecznie”. Dopiero wtedy wyjmujemy pendrive.

Jeżeli pomimo zrealizowania dokładnie wszystkich powyższych kroków, pendrive:

- nie uruchamia systemu Sugar lub uruchamia Sugar ale nie zapisuje zmian (ustawień, wykonanych prac) należy wykorzystać Metodę 2

4. Uruchomienie Sugar z pendrive
Gdy uruchomimy komputer z pendrive włożonym do jednego z gniazd USB i komputer ten będzie skonfigurowany do uruchamiania się z USB, zamiast standardowego systemu operacyjnego uruchomi się Sugar.
Przy pierwszym uruchomieniu pojawia się ekran z miejscem do wpisania naszego imienia, pod którym będziemy widoczni dla innych użytkowników, wpisujemy np. „Zosia” i wciskamy Enter. Pojawia się ekran z wyborem koloru naszej ikony, można go zmienić i ponownie wcisnąć Enter. Sugar jest już gotowy do pracy – po angielsku. Wyłączanie Sugar: Myszką najeżdżamy na ludzika (X) wybieramy opcję „Zamknij”. Uwaga: SUGAR może zamykać się długo nawet do 1 minuty. Nie wyjmujemy pendrive’a dopóki ekran komputera nie zgaśnie.

5. Ustawienie języka polskiego
Teraz zmieniamy język na polski: na środku głównego ekranu klikamy prawym przyciskiem myszy na wielkim kolorowym znaku X. Następnie wybieramy z menu, które się pojawiło „My Settings”. W oknie, które się pojawi wybieramy ikonę „Language” i następnie z wyświetlonej listy wybieramy język polski „Polish (Poland)”. Wybór zatwierdzamy za pomocą ikony z „ptaszkiem” w prawym górnym rogu okienka z listą. Jest to ikona OK. Następnie potwierdzamy pytanie o restart Sugar-a wybierając przycisk „Restart now”. Sugar zacznie się uruchamiać ponownie.
Jeżeli podczas ponownego uruchamiania pojawi się okno z grafiką (np. łódź podwodna!) i okienkiem do wyboru użytkownika z użytkownikiem np. „Live System User” trzeba po prostu kliknąć myszką na nazwie użytkownika.
Po chwili mamy uruchomiony Sugar w polskiej wersji.

6. Uaktualnienie Sugar do najnowszej polskiej wersji
Sugar jest już uruchomiony ale ze względu na opóźnienia w procesie tworzenia dostępnych w Internecie dystrybucji nie zawiera on najnowszych wersji oprogramowania i najświeższego tłumaczenia. Aby dokonać uaktualnienia komputer z Sugar-em musi być podłączony do Internetu. Jeżeli komputer łączy się z siecią wi-fi zabezpieczoną hasłem (np. WPA2) – Internet nie będzie od razu działał. Proponujemy podłączyć komputer do sieci kablem (ethernet). Sieć kablową Sugar będzie widział od razu.

Proponujemy dokonać uaktualnienia oprogramowania za pomocą polecenia „Moje ustawienia” – dostępnego pod kolorowym X po wciśnięciu prawego przycisku myszy. Wybieramy tam ikonę „Aktualizacja oprogramowania” i postępujemy wg wskazówek – sugeruję instalację wszystkich proponowanych uaktualnień.

Drugim rodzajem uaktualnienia jest ściągnięcie z Internetu najnowszych tłumaczeń. Jest to tym bardziej istotne teraz (2011), na wczesnym etapie przygotowywania polskiej wersji systemu. Powstają one w Internecie i nie są na bieżąco uaktualniane w dostępnych dystrybucjach. Niestety aktualizacja ta wymaga trochę uważnego przepisywania komend systemu Linux ale nie potrzeba szczególnej wiedzy komputerowej.
Uruchom tzw. terminal tj. kliknij prostokątną ikonkę ze znaczkami >_ Pojawi się okno z napisem mniej więcej takim: [liveuser@localhost ~]$. Po uruchomieniu terminala będziesz mógł pisać w nim polecenia. Wpisz po kolei polecenia j.n., potwierdzając każde klawiszem Enter. Uważaj aby bardzo dokładnie przepisać polecenia.
Ściągnij z Internetu skrypt aktualizujący tłumaczenia poleceniem:
wget -N olpc.pl/wp-content/uploads/sugar-update-locale.txt

Zaczaruj go aby dał się uruchomić:
chmod +x s*

Przejdź do trybu administratora aby móc uruchomić skrypt:
su
napis [liveuser@localhost ~]$ powinien zmienić się na [root@localhost liveuser]$ (root znaczy, że jesteś już czarodziejem!)

Uruchom skrypt uaktualniający za pomocą polecenia:
./sugar-update-locale.txt

Uwaga, zwłaszcza dla osób uaktualniających system na laptopie XO. W systemie może brakować biblioteki gettext. W takiej sytuacji powyższy skrypt nie uruchomi się. Wypisze tylko komunikat o braku tej biblioteki. Należy ją zainstalować za pomocą polecenia (ściągnie brakujące pliki z Internetu):
yum install gettext
i uruchomić powyższy skrypt uaktualniający jeszcze raz.

Całość powinna wyglądać mniej więcej tak:

[liveuser@localhost ~]$ wget -N olpc.pl/wp-content/uploads/sugar-update-locale.txt
--2011-10-26 13:17:27-- http://olpc.pl/wp-content/uploads/sugar-update-locale.txt
100%[============================>] 7,129 --.-K/s in 0.01s
2011-10-26 13:17:27 (473 KB/s) - ?sugar-update-locale.txt? saved [7129/7129]
[liveuser@localhost ~]$ chmod +x s*
[liveuser@localhost ~]$ su
[root@localhost liveuser]# ./sugar-update-locale.txt

Current configuration is:
Pootle URL: http://translate.sugarlabs.org/export
Language to download and install: pl

/home/liveuser/Activities/Chat.activity/locale
Fetching and transforming chat-activity.po (fructose) -> /home/liveuser/Activities/Chat.activity/locale/pl/LC_MESSAGES/org.laptop.Chat.mo
2011-10-26 13:18:12 URL:http://translate.sugarlabs.org/export/fructose/pl/chat-activity.po [5609/5609] -> „/tmp/sugar-get-locales.111026131811.3140.23010.tmp” [1]
…i tak dalej

Gratulacje, masz komputer gotowy do pracy i zabawy z Sugar-em!

A poza tym…
Pendrive powinien być włożony do komputera przez cały czas pracy z nim. Jeżeli chcesz skończyć pracę – wyłącz Sugar poleceniem „Zakończ”, poczekaj aż komputer wyłączy się i dopiero wyjmij pendrive.

Uaktualnianie Sugar-a możesz powtarzać co pewien czas. Cały punkt 6, krok po kroku. Zwłaszcza jak będziesz instalował kolejne programy do Sugar-a lub będziesz wiedział o kolejnych wersjach programów i tłumaczeń (np będziesz nad nimi pracował).

Sugar na pamięci USB to tzw. SOaS czyli „Sugar on a Stick” (na polski można by to przetłumaczyć jako cukier na patyku czyli… wata cukrowa), więcej informacji na temat tej dystrybucji systemu Sugar można przeczytać tutaj (po angielsku).

Więcej na temat instalacji Sugar na pamięci USB można przeczytać na stronach sugarlabs tutaj (po angielsku).

Jeżeli nie masz komputera z Windows możesz zainstalować Sugar on a Stick używając linux-a, zobacz pomoc tutaj (po angielsku).

Zobacz instrukcję wideo (po angielsku) instalacji. Dotyczy wcześniejszej wersji systemu ale jest bardzo podobna.